Kindle nedir, ne işe yarar?

Some rights reserved by RachelC / Kindle out of box
CC-BY-NC / RachelC

Amazon’un elektronik mürekkeple çalışan ve e-kitap pazarının büyük dilimini almasında aslan payına sahip olan okuyucusu Kindle bu yıl Türkiye’de de satılmaya başlandı. Resmi satıştaki fiyatlara kıyasla biraz yüksek bir bedele de olsa teknik servisli, garantili bir satış seçeneği hiç yoktan iyi…

Tabii yurtdışına gidip gelen birileri olduğunda “gitmişken bana da bir kindle getirsene…” nazı yapmak da bugüne kadar olduğu gibi işlemeye devam eden bir formül olacaktır.

Peki, Kindle nedir, nasıl kullanılır, ne işe yarar, avantajları, dezavantajları neler?.. Cihaz bir yana, bu dünyanın temel kavramları, sık karşılaşılan konuları neler?..

Ayrıntıları bir başka yazının konusu olmayı hak eden biçimde, her e-kitap okuyucusu kendine has dosyalarla iyi anlaşabiliyor. Diğer dosya biçimleri desteklendiği söylense bile oldukça kötü, handiyse acil durumlarda idare etmenin ötesine geçemeyecek sonuçlar elde ediliyor. Bu açıdan bakınca Kindle da temelde Amazon’un sanal kitap dükkanı için kişisel bir arayüz olarak ele alınmalı.  Firmanın kullanıcı senaryosu da bütünlüklü biçimde bu hizmetin tasarımını temel alıyor.

Amazon’un Kindle senaryosu

Kindle satın aldığınızda, bu işlemi yapmak için kullandığınız adrese bağlı bir de hesabınız oluyor. Bu hesabın iki önemli rolü var.

Kindle Mac uygulaması ekran görüntüsüHesap kişisel bir depolama alanı içeriyor ve alınan kitapların bir kopyası burada da tutuluyor. Böylece örneğin cihazdan bağımsız olarak, İnternet’e bağlı bir bilgisayardan da kitaplara erişmek mümkün. Eğer bilgisayar değil de, telefon/tablet gibi mobil araçlar kullanmayı tercih eden olursa uygulama da tercih edilebilir.

Hatta, Kindle sahibi olmadan sadece bu uygulamalardan biri kaydedilerek bu senaryonun bir parçası olmak da mümkün. Müşteri olmaya elbette önkoşul konmamış… Hatta Firefox ya da Chrome kullananlar, Cloud Reader ile web arayüzüyle de okuyabiliyor.

Kindle Clour Reader ekran görüntüsüUygulamalar çevrimiçi çalışıyor, yani İnternet bağlantısı kesildiği durumda okumak için kitabın cihaza indirilmiş olması gerekli. Kitap belleğe atılmadıysa üzerinde aşağı doğru ok işareli bulut simgesinden anlaşılabilir. E-mürekkepli cihazda okunan kitaplar da bulutla eşleştirilebiliyor (WhisperSync). Bu özellik kullanıldığında başka bir cihaz kullanılarak kaldığı yerden okumaya devam etmek mümkün.

Bu özelliği sunan altyapı, hesabın bir diğer rolünü; elbette zamanın ruhuna uygun olarak sosyal medya boyutunu getiriyor.

Kindle hesabı ana sayfası

Diğer Kindle kullanıcılarıyla ortak okuma zevkleri edinmek için de aynı hesaptan yararlanılabiliyor. Kitap okunurken alınan notlar, altı çizilen pasajlar paylaşılabiliyor. Sadece arkadaş çevresiyle değil, istenirse o kitabı okuyan ve bu bilgiyi paylaşan herkesin altını çizdiği pasajları görmek mümkün. Rivayet o ki, Otostopçunun Galaksi Rehberi sosyal okuma seçeneğiyle açıldığında, altı çizilmemiş bir alanı kalmamış olarak kült olma özelliğini elektronik dünyada da sürdürüyor.

Kendi notlarınızı ve altını çizdiğiniz metinlerin otomatik yayınlanması için Your Books linkine tıklayıp, her kitap için tek tek bu seçeneği kullanabilirsiniz. Siz seçmedikçe kitapla aranıza diğer kullanıcılar girmiyor…

Hesap yönetimi

Kindle sitesine giriş yapınca sosyal araçların olduğu ana sayfa, o hesapla gerçekleştirilen son hareketlerin, paylaşımların göründüğü bir konsol çıkıyor. Sağ yukarda kullanıcıyı karşılayan -ve benim örneğimde Hello Koray olan- mesaj bir link ve hesap yönetimi, güvenli çıkış gibi seçenekler burada yer alıyor.

Yukarda sözü geçen tüm sosyal etkileşim, uygulama kaydetmek, son okunan sayfanın eşleşmesi vb. ayarlar Manage Your Devices başlığı altında bulunuyor. Bunun dışında hesap yönetimi alanında kitaplığın yönetimi, ödeme bilgileri, abonelikler vb. gibi benzeri sistemleri (Facebook bile olsa) kullananların tanıdık bulacağı tercihler yer alıyor. Kindle hesabına özgü birkaç ayrıntıyı öne çıkarmak o açıdan daha anlamlı.

Kindle hesap yönetim sayfası ekran görüntüsü

Bir cihaz ya da uygulama ile ilişkilendirilerek kaydedilen her hesabın bir e-posta adresi oluyor. Kayıt sırasında kullanılan e-posta adresi / isim bilgilerinden yola çıkılarak uydurulan bir kullanıcı adıyla verilen e-posta adresini kişiselleştirmek, değiştirmek mümkün. Örneğin lokers@kindle.com verilebilir ama bunu koray@kindle.com yapmak mümkün (tabii daha önce koray alınmadıysa).

E-posta adres değişikliği, Kindle’ın Amazon’dan bağımsız olarak da işe yaramasını sağlayan en önemli alanı da işaret ediyor: “Personal Document Settings”. Kişisel belgeler, Amazon’dan indirilmeyen içeriklerin saklandığı alan ve en pratik çalışma yöntemlerinden biri hesaba bağlı açılan e-posta adresini kullanmak.

Kindle cihaza kendi kitaplarını yüklemek

USB kablo ile bağlantı dışında İnternet bağlantısını kullanarak dosya yüklemek mümkün. Kindle ile uyumlu herhangi bir dosya hesabın e-posta adresine ek olarak gönderildiğinde cihaza yükleniyor. Eğer dosya PDF gibi, cihazın göstermeyi becerdiği ama iyi performans gösteremediği bir biçimdeyse, söz konusu e-postanın konu satırına convert yazmak, dosyanın Amazon tarafından uygun şekle getirilerek yüklenmesini sağlıyor.

E-posta Kindle hesabına veriliyor, bir hesapla birçok uygulama ve cihaz aynı anda yönetilebiliyor. Dolayısıyla posta yoluyla tüm cihaz/uygulamaların ortak deposu olarak işleyen bulut sisteme erişiliyor. Eğer fiziksel cihaz var ve ağ bağlantısı kapalıysa; bu dosyalar ekran görüntüsünde Pending Deliveries [4]  örneğinde görülebilecek şekilde bekliyor. Cihaz İnternet’e bağlandığı anda otomatikman indiriyor.

Bulut-cihaz iletişimini sağlayan, WhisperNet adı verilen özel bir ağ da bu iş için kullanılabiliyor. Hem satın alınan, hem kişisel belgelerle ilgili olarak işleyebilen ağın 3G üzerinden çalışan sürümü için kindle.com şeklindeki adres  kullanılıyor. Bu adresten dağıtıma sokulan kişisel belgeler cûzi olmakla birlikte ücretli olarak gönderilebiliyor, zira bağlantı ücreti alınmayan 3G altyapısı kullanılıyor. Amazon’un her ülkede bir servis sağlayıcıyla ortaklaşa kurduğu altyapı, bu özel ağa bağlantı için herhangi bir abonelik/ücret söz konusu olmadan kullanım şansı sunuyor. Cihaz 3G özelliğe sahipse bile gönderim ücreti ödemeden dağıtım yapmak ya da zaten cihazın tek ağ bağlantısı kablosuz ise o kullanılmak istendiğinde bir dağıtım ücreti yok. Bunun için aynı e-posta adresi free.kindle.com şeklinde kullanılıyor. (loker@free.kindle.com gibi) Her iki adres de eşzamanlı olarak kullanımda oluyor.

Bu ağlar, kitap dışında içerik okumak için de çok güzel bir olanak sunuyor. Örneğin web sitesinde yayınlanmış uzunca bir makaleyi Kindle üzerinde okumak mümkün olabiliyor… Bu başka bir yazının konusu olsa daha rahat olacak. Son olarak satın alma işlemlerine değinerek bu yazıyı bitirebilmeyi becermek daha mantıklı görünüyor.

Amazon üzerinden kitap alışverişi

Amazon’un Kindle için biçimlendirdiği, e-satış lisansını aldığı ya da kamu malı kitapları yayına hazırlayarak oluşturduğu kitaplığında milyonlarca kitap yer alıyor. Kitap ücretsiz de olsa hesaba yüklenmesini sağlayan süreç satın almak biçiminde yerleştiği için bu ifade daha önplanda olabilir…

Tek tıkla alma

Doğru hatırlıyorsam, yazılım patentleri ortaya çıktığında tartışma konularından biri de bu teknoloji olmuştu. E-ticaretle ilgili kolaycılıkta son nokta denebilecek yöntemin patentinin alınabilmesi tartışılmıştı. Bu kadar haber değeri taşıyan teknolojinin işleyişi basit. Bir kredi kartı, bu işlem için önceden yetkilendiriliyor. Ben sanal kart kullanmayı tercih ediyorum. Böylece hatalı işlemlerde ya da başka biri tarafından işlem yapılabilmesi söz konusu olduğunda belirlediğim bir sınır içinde risk alabiliyorum.

Amazon’un küresel tüccarlığının ender olumlu noktalarından biri herkesi muhatap alması. Amerika kökenli nice şirkette alışveriş yapmak istediğinizde Türkiye’den alışveriş yapmak sorun olabilirken, Amazon türkiyeli bankaların kredi kartlarıyla mutlu mesut alışveriş yapılabilen bir site. Elbette satın alınan içerik coğrafi sınırlamalara sahipse burada sorun çıkabilir. Onu aşmanın da basit bir yolu var. ABD’deki bir adresi fatura adresi olarak bildirmek yeterli.

Tek tıkla alışveriş tuşunun altında, alınan içeriğin hangi cihaza servis edileceğine dair bir menücük yer alıyor. E-mürekkepli cihaz kaydedilmişse öntanımlı olarak bu yer alıyor. Birkaç tane cihaz kaydedilmişse seçiliyor. Örneğin bir e-kitabı satın almak istiyorsunuz, ama Kindle’ınıza yüklenmesini istemiyorsunuz. Bulut okuyucu ya da başka bir uygulama kaydettirdiyseniz, onu seçebilirsiniz. Böylece hesabınıza yüklenir, ama Kindle’ınızın bundan haberi olmaz.

Amazon sample chapter interface - original help imageBir göz atayım, beğenirsem alırım

Benim gibi bir maymun iştahlı için nefis bir yaklaşım. Bir kitap çıkıyor karşıma… İyi gibi, ama emin değilim. Örnek bir bölüm göndermesini istiyorum. Bunun da hangi cihaza yükleneceğini seçme şansı var.

Muhtemelen “tanıtım amaçlı alıntı” sınırları dahilinde kalsın diye, bu kitap örnekleri buluta otomatik olarak yüklenmiyor. Bulut okuyucuyla okumak mümkün, ama Kindle’a yüklenen bir örnek bölümü otomatikman bulutta bulamazsanız şaşırmayın demeye çalışıyorum.

Örnek metinlerdeki bir diğer sınırlama da, diğer kitaplarda kolayca yapıldığı gibi altını çizmek mümkün değil. Bunu belki satın almayı sağlamak için, ya da belki sonradan satın alınırsa kitabın bütünlüğünü sağlamak teknik olarak zorlayıcı geldiği için sınırlamışlar. Emin değilim.

Fakat satın alma konusunda emin olamadığım bir kitaba -özellikle de edebiyat dışı kitaplarda çok işe yarıyor- satın almadan önce iki sayfacık değil de, derli toplu bir bölüm boyunca göz atabilmek harika bir fırsat oluyor. Özellikle bir konuda araştırma yapmaya başlayınca, konuyla ilgili yirmi kitabın örneklerini toplayıp, hangisinden okumaya başlamak daha iyi olabilir diye kullanmayı denedim, epey pratik bir yöntem oldu.

Örneği okurken, kitabın işe yarayacağını, almak istediğinizi düşündüğünüzde cihazın menüsüne girerseniz “satın al” düğmesini görüyorsunuz. Tabii İnternet bağlantısının aktif olması gerekli… Hem talimatın gitmesi hem de kitabın kalanının gelmesi için.

Abonelik sistemleri – periyodik içerik alımı

Amazon dükkanında çeşitli dergi ve bloglara abonelik seçenekleri sunuluyor. Amerika dükkanında İngilizce dışında bir dile rastlamadım, muhtemelen Almanya, Japonya gibi yerel operasyonların kendi dillerini sunması dışında zaten bir dil çeşitliliği yok (ilgili yazı değinmiştim).

İngilizce dergi takip etmek için dükkandan kitap alır gibi alışveriş yapılıp, daha sonra ayarlar sayfasında abone olunan yayınlara, abonelik bilgilerinin ayrıntılarına bakılabilir. Bu alanda en sorunlu işleyen, oturmamış durum, abonelik işlemlerinin kolaylığına tezat, eski bir sayıyı satın almanın handiyse imkansız olması. İki ay önceki sayıdan itibaren abone olunamıyor. Tek sayı ücreti ödeyerek eski sayı almak neredeyse hiçbir dergide sunulmuyor. Bunlar büyük olasılıkla içerik sağlayıcılarla yapılan anlaşmaların çok esnek olamamasıyla ilgili, ama kullanım deneyimini olumsuz etkiliyor.

Diğer bir olumsuz yön de, bulut depolama alanının dergi sayılarını saklamada çok başarılı olmaması. Bu durum Amazon’a özgü değil, Apple da iBooks üzerinden abone olunan yayınların kişisel arşivlemesi konusunda pek fazla seçenek vermiyor. Daha kötüsü Apple’da bunların yedeğini almanın bir yolu da yok. Kindle ile hiç değilse, USB kablo ile bağlayarak Documents dizini altındaki dosyaların yedeğini almak mümkün. Böylece aboneliği sona erdirdiğinizde, eski sayıları okumaya devam edebilirsiniz…

Bu arada özellikle edebiyat, kitap kültürü, bilim kurgu gibi alanlarda birçok ücretsiz ve kaliteli dergi olduğunu belirteyim. Çoğu dergi abonelik başladığında ilk bir-iki sayıyı da ücretsiz gönderiyor. Böylece bir deneme sürümü gerçekleştirilebiliyor. Dergiler iyidir, dergi okuyun ;-)

Şimdiden iki başlığı daha belli bir yazı dizisine döndü bu konu… E-kitap biçimleri arasında dönüştürme işlemleri ve kişisel belge altyapısını kullanarak İnternet sitelerini Kindle ile okuma başlıklarını da ayrı ayrı yayınlayacağım. Kendi deneyimlerinizi paylaşmak, yazının daha açıklayıcı olabileceğini tercih edeceğiniz noktalarını işaret etmek/eleştirmek için lütfen yorum yazın.

4 thoughts on “Kindle nedir, ne işe yarar?”

  1. Kindle’ı aldım, account adresimi USA yaptım, fakat tabiki anladılar, pasaport fotokopisi istiyorlar :). Kindle’a bir daha yükleme yapamayacağım sanırım. Sayfanızı bu konuya değindiğinizi düşünerek gelmiştim. Türkiye’de yaşayan bir Türk olarak, Kindle’ı nasıl kullanabilirim, bilginiz var mı?

    Teşekkürler.

  2. Ömer bey bir şekilde sistem bana e-posta atmadığı için aylaaar sonra bu mesajı görüyorum. Daha önce bu sorunu yaşayan bir tanıdığım, proxy sunucu sayesinde internet bağlantısını ABD içinden göstermiş, bu bağlantıdan giriş yaparak kayıt işlemlerini yapmıştı… Hesap geçmişinin temiz olması bağlamında, Kindle’ı tamamen sıfırlayıp (içindeki hesabı silmek için çok uzun süre açma düğmesini basılı tutun, ekran bir iki kere açıp kapanacaktır…) yeni bir hesap (söz konusu bağlantıyı kullanarak açılmış, her şeyi en baştan ABD menşeili görünen..) ile girmenizi öneririm.

    Daha sonra kullanıma geçtiğinizde sistem rayına oturacak ve turistik olarak geziyorken engellenmemeniz için istisna kabul edecektir. En azından 2009’dan beri ben bu sayede kullanıyorum.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *